من در یادداشتهایم مکرر از واژه مدرسه استفاده خواهم کرد. بنابراین لازم است یکبار به طور مشخص صحبت کنیم که وقتی می‌گوییم مدرسه یعنی دقیقا چه نقطه‌ای را نشانه گرفته‌ام. مدرسه مرکب از پنج مولفه است:

  1. گروه همسالان
  2. معلم
  3. مدیریت و خدمات
  4. نظام آموزشی رسمی
  5. فضای آموزشی مشخص

پس هرگاه یکی از این پنج مولفه حذف شده باشد، ما با ماهیتی متفاوت با «مدرسه» روبرو هستیم. اما این به معنای همسنگ بودن و هم وزن بودن این پنج مولفه در تشکیل محیطی به نام مدرسه نیست.

رکن اساسی مدرسه، نظام آموزشی عمومی و رسمی است

جدی‌ترین مولفه در مدرسه وجود یک ارزش محتوم و باور تخلف ناپذیر و نظام تعلیمی عام و تحمیلی است. به همین جهت اگر همه دانش آموزان به همراه معلم و مدیر خود در فضای خارج از مدرسه دور هم جمع باشند اگرچه مولفه پنجم (یعنی محیط آموزشی) حذف شده است و به زبان خودمانی دیگر در «مدرسه» نیستیم اما واقعیت این است که سایه سنگین مدرسه همچنان باقی است، چرا؟

چون تمام آن گروه همسالان  و معلمان و مدیر و… ناگزیر به رفتار مطابق یک سلسله ارزش هستند که لزوما متناسب با ارزشهای فردی آنها نیست بلکه در راستای رعایت ارزش‌های بالادستی و تحکم شده به آنهاست

مدارس غیررسمی را مدرسه نمی‌دانم؛ مگر …

در جهت عکس مثال بالا، اگر همه ارکان مدرسه در کنار هم باشند اما یک نظام آموزشی عام و تحمیلی وجود نداشته باشد اما سایر مولفه‌ها در کنار هم چیده شوند اینجا دیگر با فضای متفاوت از مدرسه روبرو خواهیم بود.

به همین دلیل است که من نهادهای آموزشی غیررسمی (یعنی غیرمتعهد نسبت به نظام آموزشی رسمی کشور) را به عنوان مدرسه خطاب نمی‌کنم؛ مگر آنکه همین مدارس نیز برای خودشان یک نظام آموزشی عام و اجباری تعریف کنند و در این صورت هیچ تفاوتی میان آنها و مدارس رسمی کشور نخواهد بود. این قبیل نهادهای آموزشی عمدتاً با مدرسه مشکل ندارند بلکه مشتاقند بجای تحمیل ارزشهای دیگری، ارزشهای خودشان تحمیل شود

 

مدرسه جایی است که نظام آموزشی عام و تحمیلی دارد

میدانیم که این صحبت پیچیده تر از آنی است که در چند سطر بشود به یک جمعبندی متقن و بدون خدشه رسید اما مسامحتاً این جمعبندی را بپذیرید که مدرسه یعنی اجتماعی از همسالان در پیشگاه یک معلم که آن معلم تابع نظام آموزشی عام و تحمیلی است. یعنی پیش از آنکه دانش آموزان مشخص باشد، مسیر تدریس تعیین شده و معلم نه بر مبنای فردیت کودکان، بلکه بر مبنای تکلیف بالادستی نسبت به تدریس و ارزشیابی اقدام خواهد کرد.

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *