از کدام سواد صحبت میکنیم؟

این سوال دو کلمه کلیدی دارد مدرسه و سواد . بعد از تعریف این و واژه می‌شود فکر کرد که نسبت این دو با یکدیگر چگونه است. آیا هرکس که مدرسه نمی‌رود بی‌‌سواد است؟ آیا هرکس که به مدرسه می‌رود لزوما با سواد می‌شود؟ و سوالاتی از این دست.

تاملی در تاریخ زندگی بشر نشان میدهد که مفهوم سواد نسبت تنگاتنگی دارد با نیازهایی او برای زیستن. اگر در هزاران سال قبل آموختن آداب شکار برای زنده ماندن ضرورت دارد، سواد نیز در همین حدود خلاصه می‌شود. آداب فرزندآوری و شکار و سواری و شنا و… می‌شود ملزومات زیستن. اگر در چند قرن پیش، توانمندی خواندن و نوشتن برای اتصال به دریای تجربیات مدون بشری ضرورت دارد، سواد هم به همین معنا برداشت می‌شود و فرد با سواد یعنی کسی که خواندن و نوشتن می‌داند.

سواد در جامعه اطلاعاتی

حالا با گذر از این مقدمه، در عصر کنونی باید چه چیزی را «سواد» تلقی کنیم؟ همانطور که گفتیم خواندن و نوشتن برای این ضرورت داشت که ما را به تجربیات دیگران متصل کند اما ابزارهای اتصال به جامعه هم از حیث وسعت و هم سرعت با گذشته متفاوت است و دیگر خواندن و نوشتن تنها پیش نیاز بهره گیری از این ابزارها نیست.

بسیاری از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های امروزی شاید سواد خواندن و نوشتن دارند اما در استفاده از ابزارهای دیجیتال از نوه خردسال خود کم بضاعت ترند، برای گرفتن تاکسی اینترنتی محتاج دیگران هستند و برای ارسال پیام یا تماس تصویری یا مکاتبه از طریق ایمیل نمی‌توانند مستقلا عمل کنند.

پس در جامعه اطلاعاتی سواد نمی‌تواند خلاصه در خواندن و نوشتن و محاسبه و عدد باشد. جهان به نسبت سه دهه قبل که من و دوستانم وارد مدرسه شدیم عمیقا دگرگون شده. امروزه سواد یعنی مهارت دست یابی به اطلاعات، آشنایی با ابزار جستجو، استخراج و پردازش و توانمندی در ارائه اطلاعات و به کار گیری آن. حالا برسیم به سوال اساسی این یادداشت

آیا سوادی که در مدرسه تدریس می‌شود متناسب جامعه اطلاعاتی است؟

پاسخ به این سوال را به بررسی و استنباط شما موکول میکنم. اگرچه نمی‌توانم از القاء این دیدگاه هم پرهیز کنم که اساساً نظام رسمی که دغدغه‌اش محدودیت در تبادل داده است و سرمایه گذاری وسیعی در این حوزه دارد، علی الاصول نسبت به جامعه اطلاعاتی یک منفعل است و نه فعال. اما شما حق دارید نسبت به این دیدگاه منتقد باشید و بر اساس ارزیابی خود به این پرسش پاسخ دهید که آیا اساساً مدارس امروزی ما سواد به مفهوم روز را تدریس می‌کنند یا به محصول تاریخ انقضا گذشته‌ای اکتفا کرده‌اند.

به نظر می‌رسد اگر دستاورد مدرسه‌های کنونی ما فقط سواد در سطح محاسبه و خواندن و نوشتن باشد؛ عملا در حال عرضه محصول تاریخ مصرف گذشته‌ای است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *