مهارت تفکر نقاد به زبان ساده

من یک حقوق‌‌آموخته‌ام و عمدتا مسائل را از منظر «حق» نگاه می‌کنم. از این زاویه «نقادی» یک حق انسانی است که مانند بسیاری از حق‌های دیگر، استیفاء یا بهره مندی از آن نیازمند مهارت و آگاهی است. در تعریف تفکر نقادانه یا Critical Thinking خواندنی‌های بسیاری را میتوانید با کمی جستجو پیدا کنید و در این یادداشت قصد بازتعریف و بررسی آن را نداریم اما به زبان ساده، تفکر نقادانه در برابر تقلید محض و تسلیم بی تفکر مطرح می‌شود

انسانی که مهارت تفکر نقاد دارد، هیچ مقوله‌ای ‌را از پیش مقبول نمی‌داند. یعنی هیچ چیز را نمی‌توان به صرف اینکه مورد ادعا است، مقبول و تصدیق شده دانست بلکه باید موضوع در عقل به هضم برسد مانند غذایی که در دستگاه گوارش به هضم می‌رسد. با این تفاوت که قوه هاضمه در عقل مهارت پذیر و قابل ارتقاست. یعنی ما ما نمی‌توانیم با تمرین و آموزش، گوارش خود را به مرحله‌ای برسانیم که آنچه که تا کنون در ما قابل هضم نبوده را هضم‌پذیر کند. در مقابل تفکر و عقل، یک قوه هاضمه تعالی پذیر است که ما می‌توانیم آن را رشد دهیم

مدرسه با تفکر نقاد چه نسبتی دارد؟

صحبت از تفکر نقاد در عصر ما به منزله صحبت از یک مهارت اساسی برای زندگی است. سازمان بهداشت جهانی، در ردیف مهارت‌های زندگی (Life Skills) به تفکر خلاق و تفکر نقاد (Creative Thinking and Critical Thinking) به عنوان یک ضرورت نگاه می‌کند (منبع) و بنابراین ما با یک امر اضافی یا تزئینی روبرو نیستیم! حالا سوال این است که نهاد مدرسه چه نسبتی به این شیوه تفکر خواهد داشت؟

انسان مجهز به تفکر نقاد آموخته است که چگونه پس از مواجه با یک گزاره و یا یک داده، آن را در ذهن خود حلاجی و عیارسنجی کند. عمدتا اطلاعات در ذهن چنین فردی یکجا قبول یا یکجا رد نمی‌شود بلکه دقیقا مشابه دستگاه گوارش چیزهایی از آن جذب و چیزهایی از آن دفع خواهد شد و نقش انتخاب مخاطب در ادراک متن بسیار پررنگ است.

ارزش مدرسه اطاعت است نه نقد

وقتی از مدرسه صحبت میکنیم غرضمان نظام آموزش رسمی و عمومی است و الا در و دیوار و نیمکت یک مدرسه موضوع ارزیابی نخواهد بود. اساسا نهاد مدرسه مبتنی بر اطاعت است. ما به دنبال رسیدن به بچه خوب ِحرف گوش کن؛ هستیم که با فرایند تبدیل انگشت اشاره به انگشت اجازه متبلور می‌شود.

نه تنها متن از پیش تعیین شده است، بلکه پاسخ درست نیز از ابتدا مشخص و انحصاری است. ما با طیفی از پاسخ روبرو نیستیم و سنجش نهایی (کنکور) بر اساس یک واژه مطلقا صحیح به عنوان تنها گزینه صورت خواهد پذیرفت. بحث در این خصوص که نهاد مدرسه چگونه تفکر خلاق و تفکر نقاد را در دانش آموزان پرورش می‌دهد پیش کش؛ واقعیت این است که نهاد مدرسه سرکوبگر تفکر نقاد است. میدانید ثمره سرکوب تفکر نقاد چیست؟

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *